پارگی تاندون روتاتور کاف شانه از علائم تا تشخیص و ۲ روش درمان

پارگی تاندون روتاتور کاف شانه، آسیبی شایع به گروه چهار تاندون نگهدارنده سر استخوان بازو در حفره شانه است. پارگی روتاتور کاف اغلب به دلیل ضربه ناگهانی یا فرسایش تدریجی ایجاد شده و با درد شدید، ضعف در حرکت دست، به‌ویژه هنگام بالا بردن یا چرخاندن، محدودیت عملکردی در آن مشخص می‌شود. پارگی روتاتور کاف در صورت عدم درمان صحیح، می‌تواند فعالیت‌های روزمره را به شدت مختل کند.

شانه یکی از پیچیده‌ترین و پرکاربردترین مفاصل بدن است که دامنه حرکتی وسیعی دارد. همین پیچیدگی و وسعت حرکت، آن را مستعد آسیب‌های مختلفی می‌کند که یکی از شایع‌ترین و دردناک‌ترین آن‌ها، پارگی تاندون روتاتور کاف است. این مقاله به شما کمک می‌کند تا با این آسیب رایج، علل، نشانه‌ها، روش‌های تشخیص و درمان آن به طور کامل آشنا شوید تا بتوانید بهترین تصمیم را برای حفظ سلامت شانه خود بگیرید.

پادکست پارگی تاندون روتاتور کاف شانه

تاندون روتاتور کاف چیست؟ و این تاندون کجای دست قرار دارد؟

روتاتور کاف شانه در واقع نام یک گروه از چهار عضله و تاندون است که در اطراف مفصل شانه و قسمت بالایی بازو قرار گرفته‌اند. این تاندون‌ها شامل ساب‌اسکاپولاریس، سوپرااسپیناتوس، اینفرااسپیناتوس و ترس مینور هستند و وظیفه اصلی‌شان اتصال تیغه شانه به استخوان بازو (هومروس) است. تصور کنید یک حلقه محافظتی دور سر استخوان بازوی شما قرار گرفته که آن را محکم در حفره شانه نگه می‌دارد. این حلقه اجازه می‌دهد تا بازوی شما به سمت بالا، جلو، عقب و اطراف بچرخد و در عین حال ثبات مفصل حفظ شود. بدون یک روتاتور کاف سالم، انجام حرکات ساده‌ای مثل شانه کردن مو، برداشتن یک لیوان آب از کابینت یا حتی لباس پوشیدن، با درد شدید یا عدم توانایی همراه خواهد بود. این تاندون‌ها دقیقاً در عمق مفصل شانه قرار دارند و هرگونه آسیب به آن‌ها می‌تواند منجر به اختلال در بیومکانیک طبیعی شانه شود.

ویدئو پارگی تاندون روتاتور کاف شانه

علل پارگی تاندون روتاتور کاف شانه

پارگی تاندون روتاتور کاف شانه می‌تواند به دو دلیل اصلی و گاهی ترکیبی از هر دو رخ دهد: آسیب ناگهانی و فرسایش تدریجی. آسیب ناگهانی معمولاً در اثر یک حادثه خاص ایجاد می‌شود؛ مثلاً زمین خوردن روی دست کشیده شده، بلند کردن ناگهانی یک جسم بسیار سنگین یا یک ضربه مستقیم به شانه. در این موارد، فرد معمولاً بلافاصله درد شدید را تجربه می‌کند. اما شکل شایع‌تر، پارگی ناشی از فرسایش تدریجی است که در طول زمان و به دلیل عوامل مختلفی رخ می‌دهد. با افزایش سن، خون‌رسانی به تاندون‌ها کاهش یافته و کیفیت بافت آن‌ها افت می‌کند و این تاندون‌ها را مستعد آسیب می‌کند. کارهای تکراری بالای سر مانند نقاشی ساختمان، نجاری، یا ورزش‌هایی مثل شنا و تنیس که نیاز به حرکات تکراری شانه دارند، می‌توانند فشار مزمنی روی تاندون‌ها ایجاد کنند. ضعف عضلات اطراف شانه، وضعیت بدنی نامناسب (به‌ویژه شانه‌های افتاده و قوز کرده) و حتی سبک زندگی کم‌تحرک نیز می‌توانند در بلندمدت به تاندون‌ها آسیب برسانند.

نشانه‌های پارگی تاندون روتاتور کاف شانه

نشانه‌های پارگی روتاتور کاف شانه می‌توانند از یک درد مبهم و خفیف تا یک درد تیز و ناتوان‌کننده متفاوت باشند. شایع‌ترین علامت، درد شانه است که اغلب در قسمت بیرونی و بالایی بازو احساس می‌شود و می‌تواند به سمت آرنج نیز تیر بکشد. این درد معمولاً هنگام بالا بردن دست، چرخاندن آن به سمت خارج یا داخل، و انجام کارهای بالای سر تشدید می‌شود. بسیاری از افراد از درد شبانه شکایت دارند، به‌خصوص زمانی که روی شانه آسیب‌دیده می‌خوابند، که می‌تواند خواب آن‌ها را مختل کند. ضعف در شانه نیز یک نشانه کلیدی است؛ فرد احساس می‌کند نمی‌تواند اشیاء را بلند کند یا قدرت لازم برای انجام فعالیت‌های روزانه را ندارد. به‌مرور زمان، دامنه حرکتی شانه محدود می‌شود و انجام کارهایی مثل بستن زیپ لباس از پشت، شانه‌کردن مو، یا قرار دادن دست پشت سر دشوار می‌گردد. گاهی نیز فرد ممکن است هنگام حرکت شانه صدای تق‌تق، خش‌خش یا احساس گیر کردن را تجربه کند.

این علائم بیشتر دیده می‌شوند:

. درد شبانه یا درد هنگام بالا بردن دست: دردی که در هنگام استراحت یا فعالیت‌های خاص تشدید می‌شود.

. ضعف و کاهش قدرت گرفتن اشیاء: احساس ناتوانی در بلند کردن یا نگه داشتن وسایل، حتی سبک.

. محدودیت حرکت و احساس گیر کردن در شانه: کاهش توانایی در انجام حرکات کامل شانه.

اینفوگرافی پارگی تاندوت روتاتورکاف شانه

تشخیص پارگی روتاتور کاف

تشخیص پارگی روتاتور کاف با یک معاینه دقیق و ترکیبی از روش‌های تصویربرداری انجام می‌شود. پزشک ابتدا با گرفتن شرح حال کامل در مورد چگونگی شروع درد، شدت آن، حرکاتی که درد را تشدید یا تسکین می‌دهند و سابقه فعالیت‌های شما، اطلاعات اولیه را به دست می‌آورد. سپس معاینه فیزیکی انجام می‌شود که در آن پزشک با انجام حرکات خاصی، دامنه حرکتی شانه، قدرت عضلات و محل دقیق درد را بررسی می‌کند. این تست‌های بالینی می‌توانند به خوبی به پزشک در تشخیص اولیه کمک کنند. برای تأیید تشخیص و تعیین شدت پارگی، استفاده از روش‌های تصویربرداری ضروری است. ام‌آر‌آی (MRI) بهترین روش تصویربرداری برای مشاهده تاندون‌ها، بافت‌های نرم و تعیین دقیق میزان و محل پارگی است. سونوگرافی نیز می‌تواند اطلاعات خوبی در مورد وضعیت تاندون‌ها بدهد و در برخی موارد به خصوص برای بررسی پویایی تاندون هنگام حرکت، مفید است. تشخیص دقیق نقش حیاتی در انتخاب بهترین روش درمانی و طرح‌ریزی برنامه توانبخشی دارد.

راه های درمان پارگی روتاتور کاف

درمان پارگی تاندون روتاتور کاف به عوامل متعددی از جمله اندازه پارگی، شدت درد، میزان ضعف و سن بیمار بستگی دارد. در بسیاری از موارد، به‌ویژه در پارگی‌های جزئی یا در مراحل اولیه، درمان‌های غیرجراحی بسیار مؤثر هستند. این روش‌ها شامل استراحت نسبی، استفاده از داروهای ضدالتهاب، فیزیوتراپی و تمرینات تقویتی مخصوص شانه است. هدف اصلی فیزیوتراپی، کاهش درد و التهاب، افزایش دامنه حرکتی و تقویت عضلات روتاتور کاف و عضلات اطراف شانه است تا ثبات مفصل بازگردد. تزریق کورتیکواستروئید یا پلاسمای غنی از پلاکت (PRP) نیز در برخی موارد برای کاهش التهاب و تحریک ترمیم بافت می‌تواند کمک‌کننده باشد. تغییر سبک زندگی، اجتناب از حرکات بالای سر و آموزش صحیح نحوه انجام فعالیت‌های روزانه نیز بخش مهمی از درمان محافظه‌کارانه را تشکیل می‌دهد. تصمیم‌گیری برای جراحی معمولاً زمانی صورت می‌گیرد که روش‌های غیرجراحی پس از چند ماه نتیجه‌بخش نبوده و بیمار همچنان از درد و محدودیت شدید رنج می‌برد.

البته درمان های دارویی مثل استفاده از تسکین دهنده های NSAIDS و همچنین نرمش ها و تمرینات ورزشی که پزشکان موبوطه توصیه می کنند، ممکن است مثمر ثمر باشد.

اما اگر بعد از ۲ هفته با استفاده روش دارویی و ورزش، موثر واقع نشد، و فرد آسیب دیده بیش از ۹۰ درجه نتوانست دست خود را بالا بیاورد، بیمار باید برای ادامه روند درمان، از روش های تصویربرداری و جراحی اقدام نماید.

جدول علائم، دلایل و درمان پارگی روتاتورکاف شانه

انجام چه موارد باعث کاهش درد در روتاتورکاف می شود؟

. استراحت

در مواقع درد، استراحت دادن سبب کاهش التهاب می شود. از ثابت ماندن شانه خودداری شود چون باعث خشکی آن می شود و حرکات ورزشی مناسب می تواند در تسکین التهاب موثر باشد‌.

. اصلاح فعالیت‌ها

یادگیری فعالیت های صحیحی از قبیل نحوه بالا بردن بازو، حمل اجسام و خوابیدن در هنگام شب و استفاده درست از شانه سبب کاهش فشار وارده بر عضلات می شود‌.

. فیزیوتراپی

تقویت عضلات روتاتور کاف، تسکین درد و جلوگیری از بروز مجدد علائم

. داروهای ضدالتهاب

کنترل علائم پارگی و تسکین این علائم

. استفاده از یخ

تسکین درد و کاهش التهاب

. تزریق کورتیزون

کاهش التهاب و جلوگیری از بروز مجدد علائم پارگی روتاتور کاف

. اوزون درمانی

ترکیب اکسیژن-اوزون است که موثر برای درمان بیماران مبتلا به تندینوپاتی التهابی روتاتور کاف و تندینیت عضله و سوپرااسپیناتوس ناشی از ضربه می باشد.

. بیوفیدبک

کاهش درد و التهاب ناشی از پارگی تاندون یا پارگی کلاهک گرداننده

آیا برای درمان پارگی روتاتور کاف نیاز به جراحی هست؟ روش‌های جراحی کدامند؟

نیاز به جراحی برای پارگی روتاتور کاف یک تصمیم‌گیری پیچیده است که باید با مشورت پزشک متخصص و پس از ارزیابی کامل شرایط بیمار انجام شود. در پارگی‌های کامل، به‌خصوص در افراد جوان و فعال، جراحی اغلب توصیه می‌شود تا از تحلیل رفتن بیشتر عضله و مشکلات درازمدت جلوگیری شود. همچنین اگر درمان‌های غیرجراحی پس از چهار تا شش ماه نتوانند درد را تسکین دهند یا عملکرد شانه را بهبود بخشند، جراحی ممکن است گزینه مناسبی باشد. روش‌های جراحی مختلفی برای ترمیم روتاتور کاف وجود دارد که شایع‌ترین آن‌ها آرتروسکوپی است. در جراحی آرتروسکوپی، جراح با استفاده از چند برش کوچک و دوربین ظریف، تاندون پاره شده را به استخوان بازو متصل می‌کند. این روش کم‌تهاجم است و دوره نقاهت کوتاه‌تری دارد. در برخی موارد که پارگی بزرگ یا مزمن است، ممکن است نیاز به جراحی باز یا مینی‌اوپن باشد. گاهی نیز در پارگی‌های وسیع و غیرقابل ترمیم، روش‌هایی مانند بازسازی با استفاده از گرافت یا حتی جراحی تعویض مفصل شانه (معمولاً تعویض مفصل معکوس) در نظر گرفته می‌شود. هدف نهایی جراحی بازگرداندن ثبات، قدرت و دامنه حرکتی شانه است.

تمرینات ورزشی بعد از عمل جراحی

پس از جراحی ترمیم روتاتور کاف، یک برنامه توانبخشی منظم و دقیق تحت نظارت فیزیوتراپیست برای موفقیت درمان حیاتی است. دوره توانبخشی معمولاً به سه مرحله اصلی تقسیم می‌شود. مرحله اول، فاز محافظت (Protect Phase)، در حدود ۶-۴ هفته اول پس از جراحی است. در این مرحله، شانه معمولاً در یک اسلینگ قرار می‌گیرد و تمرینات به صورت غیرفعال (یعنی حرکت دادن شانه توسط فیزیوتراپیست یا دست دیگر بیمار) انجام می‌شود تا از خشکی مفصل جلوگیری شده و به تاندون فرصت ترمیم داده شود. مرحله دوم، فاز بازیابی حرکت (Mobility Phase)، شامل افزایش تدریجی دامنه حرکتی فعال و شروع تمرینات تقویتی ملایم برای عضلات اطراف شانه است. این مرحله می‌تواند تا ۱۲ هفته ادامه یابد. در نهایت، مرحله سوم، فاز تقویتی و عملکردی (Strengthening and Functional Phase)، شروع می‌شود که هدف آن بازگرداندن کامل قدرت عضلانی، استقامت و هماهنگی شانه برای بازگشت به فعالیت‌های روزمره و ورزشی است. این مرحله ممکن است چندین ماه طول بکشد و همکاری مداوم با فیزیوتراپیست برای اجرای صحیح تمرینات و جلوگیری از آسیب مجدد ضروری است.

سه اصل مهم در موفقیت توانبخشی:

. رعایت کامل محدودیت‌های حرکتی در هفته‌های اولیه: عدم اعمال فشار یا حرکت زودهنگام که می‌تواند ترمیم تاندون را مختل کند.

. افزایش تدریجی شدت تمرین‌ها بدون عجله: پیشروی آرام و مرحله به مرحله برای جلوگیری از آسیب مجدد.

. جلسات منظم با فیزیوتراپیست برای اصلاح تکنیک: اطمینان از انجام صحیح حرکات و پیشرفت مناسب.

بیشتر بدانید: جراح آرنج مهمترین عوامل آسیب زا به آرنج را چه چیزی می داند؟

جراحی پارگی تاندون روتاتور کاف شانه چگونه انجام می شود؟

جراحی و ترمیم پارگی تاندون روتاتور کاف شانه برای بازگرداندن عملکرد طبیعی و کاهش درد شانه انجام می‌شود. این روش معمولاً زمانی توصیه می‌شود که درمان‌های غیرجراحی مانند فیزیوتراپی و داروهای ضدالتهابی نتوانند علائم را بهبود دهند، یا پارگی بزرگ و شدید باشد.

جراحی پارگی تاندون روتاتور کاف شانه می‌تواند به دو روش اصلی انجام شود: آرتروسکوپی و جراحی باز. در روش آرتروسکوپی، جراح با استفاده از یک دوربین کوچک (آرتروسکوپ) و ابزارهای دقیق، پارگی را از طریق برش‌های کوچک ترمیم می‌کند. این روش کم‌تهاجمی‌تر است، درد پس از جراحی کمتر بوده و زمان بهبودی کوتاه‌تر است. در جراحی باز، جراح از برش بزرگ‌تری برای دسترسی مستقیم به شانه استفاده می‌کند که معمولاً در پارگی‌های شدید یا زمانی که نیاز به ترمیم پیچیده‌تری باشد، انجام می‌شود.

در طول جراحی، جراح ابتدا بافت‌های آسیب‌دیده یا فرسوده را از محل پارگی پاک‌سازی کرده و سپس لبه‌های سالم تاندون را به یکدیگر متصل می‌کند.

معمولاً از بخیه‌ها یا ابزارهای خاص مانند انکورها (لنگرها) برای اتصال تاندون به استخوان استفاده می‌شود. در برخی موارد، اگر آسیب شدید باشد، ممکن است نیاز به پیوند تاندون یا انتقال عضله وجود داشته باشد.

پس از جراحی پارگی تاندون روتاتور کاف شانه، بیمار معمولاً نیاز به استفاده از آتل یا اسلینگ برای بی‌حرکت نگه داشتن شانه دارد. همچنین، یک برنامه فیزیوتراپی تدریجی برای بازیابی حرکت و قدرت شانه طراحی می‌شود. بهبودی کامل معمولاً چند ماه طول می‌کشد و نیازمند پایبندی به دستورالعمل‌های توان‌بخشی است تا نتیجه مطلوب حاصل شود.

انواع پارگی‏ روتاتور کاف

پارگی‏ تاندون روتاتور کاف شانه در شکل های مختلفی ایجاد می شود و ممکن است فرد در وضعیت حاد یا مزمن باشد که هر وضعیتی به یک درمان مخصوصی نیاز دارد.

. زمانی که پارگی کوچکی است و فقط تاندون سوپرااسپیناتوس را درگیر می کند.

. وقتی که پارگی بزرگ است و شامل سوپرااسپیناتوس و اینفرااسپیناتوس می‌شود.

. پارگی بزرگ روتاتور کاف منجر به کاهش کیفیت بافت می شودکه با پایین آمدن کیفیت بافت همراه است.

. اگر پارگی زیاد باشد باعث از دست رفتن زودهنگام غضروف سر استخوان بازو (آرتروپاتی پارگی روتاتور کاف) می شود‌.

. پارگی هایی که درمان در ترمیم آنها تاثیری ندارد.

. پارگی کامل روتاتور کاف به همراه آرتروپاتی پارگی روتاتور کاف

. آرتروپاتی پارگی روتاتور کاف به همراه کلاپس سر استخوان بازو

تست‌های آسیب‌دیدگی روتاتور کاف

قطعا درد و علائم فیزیکی یکی از راه های ابتدایی پارگی تاندون روتاتور کاف شانه می باشد‌. معمولا این نوع آسیب دیدگی هیچ ارتباطی با التهاب تاندون شانه ندارد.

برای تشخیص پارگی تاندون روتاتور کاف شانه ابتدا یک بی حسی موضعی در شانه تزریق می گردد. اگر فرد به تاندینوپاتی دچار شده باشد تزریق دارو درد را تسکین می دهد و شانه قدرت طبیعی خود را به دست می آورد.

ولی در صورت پارگی تاندون بی حسی هم باعث کاهش درد می شود اما عضله عملکرد طبیعی خود را ندارد. برای اینکه تشخیص این عارضه قطعی شود از یک تست تصویربرداری نظیر رادیولوژی، اولتراسوند یا ام آر آی استفاده می شود.

اگر پزشک معالج تشخیص خود را به پارگی تاندون روتاتور کاف شانه بدهد حتما باید برای اطمینان فرد یک تست تصویربرداری ام آر آی یا اولتراسوند را انجام دهد.

سوالات متداول

در ادامه دکتر علیرضا فرهمندی فوق تخصص جراحی شانه جواب سوالات متداول را خواهند داد.